We zijn zo gewend om voetbal op televisie te zien dat we haast zijn vergeten hoe het voetbal er op amateurniveau uitziet en welke rol het spel speelt in ons dagelijks leven. Daags voor het WK in Mexico, Canada en de VS, herinnert Hans van der Meer ons met Goalkeepers daaraan. Van der Meer trok jarenlang langs de Europese amateur velden en legde talloze keepers vast; de eenzame figuur in vrijwel leeg landschap.
Als zelfs Donald Trump kaartjes voor het WK in eigen land te prijzig vindt, dan weet je dat het voor gewone stervelingen onbetaalbaar is. De exorbitante toegangsprijzen stuiten internationaal op veel verzet. De FIFA ligt onder vuur. Voetbal is een volkssport en zou voor iedereen betaalbaar moeten zijn, is de denktrant.
Dat die logica niet uit de lucht is gegrepen, toont Hans van der Meer (NL, 1955). Bij Van der Meer geen kinderen die met de spelers het veld oplopen, geen hymnes of volksliederen, afgeladen tribunes, voorbeschouwingen en analyses na afloop, maar 22 mannen in iets te krappe shirts op een slecht veld, met anderhalve man en een paardenkop langs de lijn. Veel verder van het WK of de Champions League kan je niet komen.
Tussen 1995 en 2012 trok Van der Meer langs de Europese amateurvelden. Overal en nergens stond hij op een keukentrapje langs de kant. Het resulteerde in het gelauwerde Hollandse Velden (1998). Daarna volgde Vlaanderen en vervolgens trok hij heel Europa door: van het Tsjechische Karlsbad tot Dublin en van Budapest tot het Zwiterse Celerina. Het boek dat daaruit voortkwam, European Fields, verscheen in 2006 in vijf talen –uniek voor een fotoboek en al helemaal voor een fotoboek over sport. European Fields was ook de titel van de tentoonstelling die tegelijkertijd opende in Museum Boijmans van Beuningen en daarna de wereld over reisde;
Van der Meers oeuvre gaat over veel meer dan alleen die pan-Europese sport.
Van der Meers voetbalvelden zijn onderdeel van een groter landschap. Net als in Hollandse Velden en European Fields vormen in Goalkeepers het veld en het landschap eromheen een geheel. In het Welsche Pontycymer en het Sloveense Hajnačká liggen de huizen dan ook vrijwel aan het veld. Hetzelfde geldt voor de aanpalende fabriek waar bijna iedereen die op het veld staat werkt of de wijnraken die naast het veld liggen in Oppède (Frankrijk). De opnamen benadrukken hoe zeer voetbal onderdeel is het Europese dagelijks leven.
Uiteraard heeft Van der Meer een voorliefde voor locaties die licht absurdistisch zijn, zoals een veld dat evident schuin loopt, een paard dat langs de lijn draaft, een raffinaderij die achter een duinpan ligt of een veld waarvan de lijnen niet zijn aangebracht met kalk, maar zijn uitgegraven. Maar het zijn vooral de kleinschaligheid van de setting en het matige spel die Van der Meers foto’s evenveel zeggingskracht geven als het topvoetbal op tv, zij het op een heel andere manier. Zijn beelden zijn tegelijk tragikomisch en poëtisch en tonen ons de zinloosheid van het bestaan aan de hand van geploeter dat we voetbal zijn gaan noemen.
Het duidelijkste komt dat naar voren in Goalkeepers. Van der Meer fotografeerde de doelmannen wanneer de actie zich aan de andere kant van het veld afspeelde. Op een enkel beeld staat een vrouw achter het doel om haar man gezelschap te houden, maar vaker zien we een eenzame figuur die zich staande houdt in een groot, groen, leeg vlak. Vaak tegen het licht in kijkend, voorovergebogen met de handen op de knieën, of het hoofd naar beneden gewend.
Voor het boek Goalkeepers zijn Van der Meers opnamen direct van het negatief gescand. Dat geldt ook voor de prints in de galerie. Het leverde gedetailleerdere beelden en een rijkere toonschaal op, passend bij een project dat benadrukt dat voetbal meer is dan alleen het bombast van het WK.
Gelijktijdig met de opening verschijnt Van der Meers Goalkeepers bij FW: Books en is verkrijgbaar in de galerie.
